Οι προκλήσεις μιας “μεσαίας” δύναμης

Για το βιβλίο «Ιράν: Πολιτική, οικονομία, διεθνείς και περιφερειακές σχέσεις»

Iran photo bookΗ επικαιρότητα που περιλαμβάνει το θετικό γεγονός της «σχετικής», όπως χαρακτηρίστηκε, προόδου στις διαπραγματεύσεις του Ιράν με τους P5+1 για τα πυρηνικά, και ταυτοχρόνως, το εντεινόμενο παλαιστινιακό δράμα, η συνεχιζόμενη κρίση στην Συρία και η κατάρρευση της επίπλαστης σταθερότητας στο Ιράκ που απειλεί τη χώρα με (πολυ)διάσπαση, αναδεικνύουν και τονίζουν τη χρησιμότητα και χρηστικότητα μιας μελέτης για το Ιράν. Το βιβλίο «Ιράν: Πολιτική, οικονομία, διεθνείς και περιφερειακές σχέσεις», σε επιμέλεια της δικής μας -και- διεθνούς Βιβής Κεφαλά και του Χαράλαμπου Τσαρδανίδη, που εξέδωσε το Ινστιτούτο Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων, σε κάθε συγκυρία, αποτελεί ένα πολύτιμο ανάγνωσμα.

Όπως διευκρινίζουν οι επιμελητές -και δύο από τους συγγραφείς- στον πρόλογο, «δεν απευθύνεται μόνο σε όσους ασχολούνται με τις εξελίξεις της Μέσης Ανατολής αλλά και σε εκείνους που μελετούν το αντικείμενο των διεθνών σχέσεων και γενικότερα της διεθνούς πολιτικής». Στο πεδίο δε της πληροφόρησης επισημαίνουν ότι: «Φιλοδοξεί να εμπλουτίσει την υπάρχουσα φτωχή ελληνική βιβλιογραφία για τη Μέση Ανατολή και ειδικότερα εκείνη για το Ιράν. Ευελπιστεί, επίσης, να προσφέρει στον αναγνώστη που ενδιαφέρεται για την ανάλυση της εξωτερικής πολιτικής, του πολιτικού συστήματος και της οικονομίας, μια καλύτερη κατανόηση των διλημμάτων, των προκλήσεων, των ευκαιριών και των προβλημάτων που αντιμετωπίζει μια «μεσαία» δύναμη, όπως το Ιράν.»
Να προσθέσουμε πως, για τους λειτουργούς των ΜΜΕ και της ενημέρωσης, μπορεί να αποτελέσει μια «βάση δεδομένων» που διευκολύνει την κατανόηση και την ερμηνεία των γεγονότων, όπως παρουσιάζονται στην πλούσια διεθνή αρθρογραφία.
Οι κυρώσεις και ο αποκλεισμός του Ιράν από τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους παγκοσμίως, αποστερούν το ευρύ κοινό από τη γνώση ουσιαστικών στοιχείων προκειμένου να σχηματίσει ανεξάρτητη και αμερόληπτη εικόνα για τη χώρα και τον πολύπλευρο ρόλο της.

Οι δρώντες σε κάθε ιστορική περίοδο

Ο συλλογικός τόμος περιλαμβάνει τέσσερις ενότητες, στα πλαίσια των οποίων οι -καθηγητές, διδάκτορες, ερευνητές- συγγραφείς, Στέφανος Βαλλιανάτος, Balkan Devlen, Irem Askar Karakir, Nilufer Karacasulu, Θάνος Ντόκος, Μαίρη Μπόση, Γιώργος Τζογόπουλος, Μάνος Καραγιάννης, Χαράλαμπος Τσαρδανίδης και Βιβή Κεφαλά, «χτίζουν» με αναλύσεις, θεωρία και ιστορικά (νεότερα και παλαιότερα) γεγονότα, το πλαίσιο που οδηγεί τον αναγνώστη στην κατανόηση και συνακόλουθα στην ερμηνεία και ανάλυση της ίδιας της χώρας, των πολιτικών δράσεων και των σχέσεών της σε περιφερειακό και διεθνές επίπεδο.
Το βιβλίο αποτυπώνει, ερμηνεύει, αναλύει και τεκμηριώνει κατά περίπτωση. Κοινοί παρονομαστές στις εργασίες όλων των συγγραφέων είναι η προ και μετ-επαναστατική εποχή στο Ιράν, η σοβιετική και μετα-σοβιετική περίοδος, οι παγκόσμιοι και ο ψυχρός πόλεμος, οι περιφερειακές συγκρούσεις και οι ιδιαιτερότητες των δρώντων σε κάθε ιστορική περίοδο και συγκυρία.
Το ίδιο το Ιράν παρουσιάζεται στις -άρρηκτα συνδεδεμένες μεταξύ τους- γεωπολιτικές, ιστορικές, πολιτισμικές, οικονομικές, πολιτικές, ιδεολογικές και θρησκευτικές του διαστάσεις. Ο τεράστιος φυσικός και πληθυσμιακός πλούτος της χώρας, το πυρηνικό πρόγραμμά του, η περιθωριοποίησή του από τις ΗΠΑ, αλλά και οι εσωτερικές πολιτικές τάσεις που επενεργούν αποφασιστικά στη διαχείριση των φιλοδοξιών και της επιρροής του, λειτουργούν καταλυτικά στην αντίληψη φίλων και αντιπάλων για τη χώρα. Κυρίως όμως στοιχειοθετούν την πραγματικότητα, όπως έχει ήδη ή όπως μπορεί να διαμορφωθεί με τη συμμετοχή του Ιράν.
«Παίκτες» όπως οι ΗΠΑ και το Ισραήλ, η Ευρωπαϊκή Ένωση, οι Υπερκαυκάσιες χώρες, η Τουρκία, η Σαουδική Αραβία και οι άλλες χώρες του Περσικού Κόλπου, η Ρωσία, η Συρία, η Παλαιστίνη, ο Λίβανος, εξετάζονται με γνώμονα τις σχέσεις τους με το Ιράν και σε συνάρτηση με το ρόλο τους σε περιφερειακό και διεθνές επίπεδο.

Πολιτικές ΗΠΑ και συμμάχων

Το ιρανικό θεοκρατικό καθεστώς αποδίδεται στη «λειτουργική του διάσταση», αποδομείται και ανασυντίθεται στον αναγκαίο για την απομυθοποίηση και απενοχοποίησή του βαθμό. Η πολιτική κατάσταση παρουσιάζεται με κυριολεκτικούς όρους, σε τομείς που περιλαμβάνουν τις οικονομικές ή διπλωματικές τακτικές του Ιράν, τις δυνατότητες ή τις φιλοδοξίες του για επιρροή στην περιοχή.
Οι πιθανότητες για συμφωνία ή σύγκρουση με τις ΗΠΑ αναλύονται μέσω θεωρητικών μοντέλων παιγνίων. Λαμβάνουν υπόψη ένα σύνολο αποφάσεων που μπορούν να δημιουργήσουν διαφορετικές εξελίξεις, πάντα σε σχέση με το πυρηνικό πρόγραμμα και τη σχετική διπλωματία. Επιχειρούνται, βάσει των μοντέλων, προβλέψεις για τις συνέπειες από τις πολιτικές των δύο πλευρών.
Το Ιράν και οι σχέσεις που του προσάπτουν οι φοβικές πολιτικές ΗΠΑ και συμμάχων, με την επονομαζόμενη διεθνή τρομοκρατία -στην οποία συγκαταλέγουν τόσο την Αλ-Κάιντα όσο και την Χεζμπολά στον Λίβανο και τη Χαμάς στην Παλαιστίνη- αναλύονται διεξοδικά. Εξετάζονται γεγονότα τού, όχι πολύ μακρινού παρελθόντος, που ερμηνεύτηκαν σαν τρομοκρατικές πράξεις του Ιράν και οδήγησαν, κυρίως τις ΗΠΑ, στη δαιμονοποίησή του.
Εκτός από την εκτεταμένη ανάλυση των ιρανο-τουρκικών σχέσεων, αυτονόητα, θα λέγαμε, στο βιβλίο γίνεται ιδιαίτερη αναφορά στις σχέσεις του Ιράν με το Ισραήλ. Παρουσιάζεται το σύνολο των διαφορών που έχουν συνθέσει τη μεταξύ τους αντιπαλότητα, κορυφαίες των οποίων δεν είναι, παραδόξως, οι θρησκευτικές, όσο οι διαφορές επιλογών σε πολιτικές, συμμαχίες, ιδεολογία και ρόλους, εντός των περιφερειακών και διεθνών εξελίξεων.
Τέλος, το νέο «τοπίο» που διαμόρφωσαν οι αραβικές εξεγέρσεις και οι θέσεις που υιοθέτησε το Ιράν προς αυτές, ερμηνεύονται ανάλογα με το βαθμό παλαιότερων άλλα και πιθανών μελλοντικών συμμαχιών και συνεργασιών. Η ανάληψη πρωτοβουλιών και η άσκηση επιρροής, εξετάζονται υπό το καθεστώς των σχέσεων μεταξύ των χωρών όπως ισχύουν παραδοσιακά και οπωσδήποτε συνδεδεμένες με τις εκάστοτε σκοπιμότητες.
Συμπερασματικά, η βαρύτητα του ρόλου του βάσει των ενεργειακών αποθεμάτων, το ιδιαίτερα περίπλοκο πλέγμα χωρών στην Εγγύς και Μέση Ανατολή, οι, διαχρονικά και διαρκώς, μεταβαλλόμενες πολιτικές και οικονομικές συνθήκες, το βαθύ και -άγνωστο ακόμα, αν και σε ποιό βαθμό- αγεφύρωτο χάσμα με τις ΗΠΑ, σε συνδυασμό με τον ιδιαίτερο χαρακτήρα μιας χώρας με μακραίωνο πολιτισμό, αφήνουν ανοικτά όλα τα ενδεχόμενα εξελίξεων περί το Ιράν.
Κοινή διαπίστωση, πιθανόν και πεποίθηση, όλων των συγγραφέων αποτελεί η ζημία που θα προκύψει για όλες τις πλευρές από πιθανή στρατιωτική αντιπαράθεση των «αντιπάλων», όπως άλλωστε έχει αποδειχθεί στην εξεταζόμενη περιοχή, όσο και παγκοσμίως.

ΠΗΓΗ: Εφημερίδα “Η Εποχή”
Κυριακή 20.7.2014

Advertisements

About Elisabeth P

My websites: womaneveryday με σκέψη για όλα-σχεδόν(https://womaneveryday.wordpress.com/), Climate Change-Human Case/Κλιματική Αλλαγή-Ανθρώπινη Υπόθεση (https://climatechangeplanet.wordpress.com/), The World The People ...and the truth (https://theworldthepeople.wordpress.com/)
This entry was posted in Διάβασα Είδα, Κόσμος, Πολιτική and tagged , , , , , , , , , , , , , , , , , , . Bookmark the permalink.