Ηθική

united_nations_human_rights_council_logoΠαραθέτω το απόσπασμα που ακολουθεί κάπως υστερόβουλα, ως παρακαταθήκη  για αναφορά σε μελλοντικά κείμενα/ άρθρα-ελπίζω.
Εν μέσω των συνθηκών που με έχουν υποχρεώσει να απουσιάσω από τις αναρτήσεις αλλά και από πολύ καιρό-ίσως περισσότερο από όσο συνειδητοποιώ κι εγώ η ίδια-στις σκέψεις, στους συλλογισμούς και στους συνειρμούς που βομβαρδίζουν το μυαλό μου εμπλέκεται η έννοια της ηθικής.
Θυμήθηκα το κείμενο αυτό που αποτελεί μέρος μεγαλύτερης έρευνας και γράφτηκε για να υποστηρίξει ως αυτόνομο κεφάλαιο ένα εντελώς διαφορετικό θέμα και αποφάσισα να το χρησιμοποιήσω για να βάλω το λιθαράκι της επιστροφής μου.
Επ’ ουδενί παρέχει πλήρη εξέταση της έννοιας ηθική, ευελπιστώ ωστόσο να φανεί χρήσιμο ανεξάρτητα από οτιδήποτε θα το ακολουθήσει και θα παραπέμπει ίσως σε αυτό.
Θα είναι ευχής έργον να προκαλέσει τις σκέψεις, τα σχόλια ,τις απόψεις και τις προσθήκες σας.

 «Στα  θέματα ηθικής, με εξαίρεση βασικές αρχές που περιλαμβάνονται στην Οικουμενική Διακήρυξη για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα[1], σπάνια επικρατεί σύμπτωση απόψεων. Παράγοντες που επηρεάζουν το κοινωνικό σύνολο (γεωγραφικό, τεχνολογικό και πολιτισμικό περιβάλλον), επιφέρουν αλλαγές στην ηθική και στην αντίληψη περί ηθικότητας.
Η ανθρώπινη ηθικότητα είναι αρκετά εύπλαστη και η ηθική είναι ένα σχετικό θέμα. Η ηθικότητα μιας πράξης κρίνεται άλλοτε λαμβάνοντας υπόψη τα κίνητρα και άλλοτε το αποτέλεσμα. Με τον ίδιο τρόπο, η φραστική διατύπωση ηθικών διλημμάτων μπορεί να δημιουργήσει τάση προς μια ή άλλη απόφαση- μέθοδος διαδεδομένη μεταξύ των πολιτικών.[2]

Φιλοσοφική προσέγγιση[3]
   Κατά τον David Hume η λογική είναι, και οφείλει να είναι, σκλάβος των παθών ενώ ο Immanuel Kant υποστηρίζει ότι αν και οι συναισθηματικοί παράγοντες συχνά επηρεάζουν την συμπεριφορά, θα πρέπει να αντιστεκόμαστε σε τέτοια επιρροή. Ο Kurt Baier τέλος, εστιάζει στο σκεπτικό και την επιχειρηματολογία της διαδικασίας των ηθικών επιλογών δηλαδή, ‘‘αν ισχυρίζομαι ότι μια πράξη είναι λανθασμένη, τότε θα πρέπει να μπορώ να δικαιολογήσω τον ισχυρισμό μου με κάποια επιχειρήματα’’.

Πολιτική προσέγγιση
   Η Πολιτική Ηθική είναι σχετική με την συμπεριφορά διεθνώς, των εθνικών κυβερνήσεων και την υποστήριξη που λαμβάνουν από τον πληθυσμό.
   Ο Noam Chomsky ‘‘περί τρομοκρατίας και δίκαιης αντίδρασης’’ σημειώνει πως
‘‘Αυτό [η μη αποδοχή της ανταπόδοσης στην τρομοκρατία με μαζικούς βομβαρδισμούς] ακολουθεί αν υιοθετήσουμε την αρχή της καθολικότητας/γενικότητας: αν μια πράξη είναι σωστή (ή λανθασμένη) για άλλους, είναι σωστή (ή λανθασμένη) για εμάς. Εκείνοι που δεν οδηγούνται στο ελάχιστο ηθικό επίπεδο να εφαρμόζουν στον εαυτό τους τα πρότυπα που ισχύουν για τους άλλους-στην πραγματικότητα πιο αυστηρά-απλώς δεν μπορούν να  θεωρηθούν σοβαροί όταν μιλάνε για καταλληλότητα στην απάντηση ή για το σωστό και το λάθος ή για το καλό και το κακό.’’[4]
   Ο ίδιος περί ‘‘ευθύνης, ενοχών πολέμου και διανοουμένων’’ έχει δηλώσει:

‘‘Κατά κανόνα λαμβάνεις ευγενή ρητορεία [σχετικά με το πώς βλέπουν τον εαυτό τους όσοι βρίσκονται σε θέσεις ευθύνης] όπως: ‘Εργαζόμαστε προς όφελος των ανθρώπων.’ Το  εταιρικό στέλεχος που υποδουλώνει  για το καλό των εργατών και της κοινωνίας, ο φιλικός τραπεζίτης που δεν θέλει παρά να βοηθήσει τους πάντες να ξεκινήσουν την επιχείρησή τους, ο πολιτικός αρχηγός που προσπαθεί να φέρει ελευθερία και δικαιοσύνη στον κόσμο-και προφανώς όλοι το πιστεύουν. Δεν ισχυρίζομαι ότι ψεύδονται. Υπάρχει μια σειρά από συνήθεις δικαιολογίες για οτιδήποτε κάνεις. Και είναι εύκολο να τις πιστέψεις. Είναι πολύ δύσκολο να κοιτάξεις στον καθρέφτη και να πεις, ‘Ο άνθρωπος που με κοιτάει είναι ένας μοχθηρός δολοφόνος’. Είναι ευκολότερο να πεις, ‘Αυτός που με κοιτάει είναι πραγματικά πολύ καλοήθης, αυτοθυσιάζεται και πρέπει να τα κάνει όλα αυτά επειδή πρόκειται για το κοινό καλό.’…
… Στην πραγματικότητα, ίσως η πιο θεμελιώδης ηθική αρχή είναι αυτή της καθολικότητας/γενικότητας, δηλαδή ‘Αν κάτι είναι σωστό για μένα, είναι σωστό για σένα, αν είναι λάθος για σένα, είναι λάθος για μένα’. Οποιοσδήποτε ηθικός κώδικας που να αξίζει να τον εξετάσουμε, με κάποιο τρόπο το έχει στον πυρήνα του.’’[5]

Ψυχολογική προσέγγιση
    Η επιρροή εξωτερικών/κοινωνικών συνθηκών μπορεί να μεταβάλλει τις πράξεις των ανθρώπων σε λιγότερο ή περισσότερο ηθικές.
Παρόμοια επιδρούν οι συμπεριφορές ενός συνόλου όπως λέει  ο Dr Philip Zimbardo:
‘‘Εάν είμαστε μέλη ενός συνόλου που βρίσκεται σε σύγκρουση με μια δαιμονοποιημένη έξω-ομάδα (Εμείς Vs οι Άλλοι) τότε είναι πολύ πιο εύκολο να διαπράξουμε αποτρόπαιες πράξεις εναντίον των αντιπάλων όταν λειτουργούμε ως σύνολο. Η ευθύνη της πράξης δεν είναι προσωπική, αλλά αντίθετα ‘μοιράζεται’ στα μέλη της ομάδας ή-πολύ συχνότερα-χρεώνεται σε έναν απώτερο, πάντοτε ‘καλό’ σκοπό και επομένως εξανεμίζεται.’’[6] »

 


[2] Δημήτρης Αγοραστός, Ηθική: Θέμα σχετικότητας; 6.1.2010,  Ψυχολογείνhttp://psychologein.sciblogs.net/2010/01/06/ethics/#identifier_2_533, 2.2.2012

[3] Internet Encyclopedia of Philosophy-IEP, http://www.iep.utm.edu/ethics/, 1.2.2012

[4] Noam Chomsky, “Terror and Just Response”, 20.1.2002, Z Net, http://www.zcommunications.org/terror-and-just-response-by-nom-chomsky, 1.2.2012

[5] Gabriel Matthew Schivone, An Interview with Noam Chomsky On Responsibility, War Guilt and Intellectuals, 3-5.8.2007, http://www.counterpunch.org/2007/08/03/on-responsibility-war-guilt-and-intellectuals/, 2.2.2012  

[6] Zimbardo, Philip,(2009) “The Lucifer Effect: How Good People Turn Evil”, http://psychologein.sciblogs.net/2010/01/06/ethics/#identifier_2_533, 2.2.2012

Advertisements

About Elisabeth P

My websites: womaneveryday με σκέψη για όλα-σχεδόν(https://womaneveryday.wordpress.com/), Climate Change-Human Case/Κλιματική Αλλαγή-Ανθρώπινη Υπόθεση (https://climatechangeplanet.wordpress.com/), The World The People ...and the truth (https://theworldthepeople.wordpress.com/)
This entry was posted in Η σκέψη της μέρας and tagged , , , , , , , , , , , . Bookmark the permalink.