Μέτρα. Τα μόνα αποτελεσματικά;

Τα μέτρα που έχουν επιβληθεί για την εξοικονόμηση χρημάτων μετά την υπογραφή του μνημονίου, είναι τα μόνα αποτελεσματικά;

 

Ο πανικός που ακολούθησε την πιστωτική υποβάθμιση της Ελλάδας και οδήγησε στην ψήφιση του πρώτου μνημονίου στις 3 Μαϊου 2010, δεν δικαιολογεί ούτε αθωώνει την τότε και την μετέπειτα κυβέρνηση (ΠΑΣΟΚ και συνεργασίας αντίστοιχα).

Η Ελληνική Κυβέρνηση είχε στοιχεία που κατέγραφαν την οικονομική κρίση και τα προβλήματα ρευστότητας. Λεφτά δεν υπήρχαν και ήταν γνωστό. Επίσης γνωστή ήταν η διεθνής χρηματοπιστωτική κρίση.
Υπό το καθεστώς του φόβου για πιθανή στάση πληρωμών, η Ελλάδα κατέφυγε στον δανεισμό που πολύ σύντομα -μέσα στον επόμενο χρόνο- έγινε σαφές οτι δεν συμφωνήθηκε σε ρεαλιστική βάση και δεν ήταν δυνατόν να λειτουργήσει για όλους τους συμβαλλόμενους.

Ένα απο τα ερωτήματα που προκύπτουν είναι γιατί, πριν να απευθυνθεί η χώρα στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, το ΔΝΤ και την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα ως δανειζόμενη, δεν έλαβε μέτρα που θα ενίσχυαν άμεσα την ρευστότητα;  

Σύμφωνα με την ετήσια έκθεση του Ινστιτούτου Εργασίας, ΓΣΕΕ και ΑΔΕΔΥ (ΙΝΕ/ΓΣΕΕ-ΑΔΕΔΥ) του 2009, οι συνθήκες των αγορών και το ύψος του δημόσιου δανεισμού στην Ελλάδα, απαιτούσαν ενέργειες εξυγίανσης.  
‘‘Αυτό [ύψος και κόστος δανεισμού] σημαίνει, ότι η στρατηγική ανάσχεσης της οικονομικής κρίσης στην Ελλάδα προϋποθέτει μέτρα ενίσχυσης της ζήτησης, φροντίδας των δανειοληπτών (νοικοκυριά), αποκατάστασης της δημοσιονομικής ισορροπίας όχι με επιπλέον φορολογικές επιβαρύνσεις αλλά με αναδιανομή του εισοδήματος, ενδυνάμωσης των προϋποθέσεων ανάπτυξης και στήριξης της επενδυτικής δραστηριότητας των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, προκειμένου η ελληνική οικονομία να αντιμετωπίσει τις προαναφερόμενες σοβαρές αρνητικές συνέπειες κατά το 2009 και τις σοβαρότερες κατά το 2010.’’

Κανένας δεν ανέλαβε το πολιτικό κόστος. Το οξύμωρο της δυσαρεστημένης κοινωνίας αφενός και των κυβερνήσεων που θεωρούσαν οτι προφύλασσαν την δημοτικότητά τους μεταξύ παλαιών και μελλοντικών ψηφοφόρων αφετέρου, οδήγησε στο αδιέξοδο και σε μέτρα που έπρεπε να ληφθούν βάσει των όρων του Μνημονίου της 3.5.2010.
Η κυβέρνηση «κρύφτηκε» πίσω απο την επιβολή μέτρων απο τους δανειστές, ενώ-ακόμα και σε συνθήκες δανεισμού-είχε την ευχέρεια αλλά όχι το σθένος και την οργάνωση να διαπραγματευτεί. Τα ποσά που χρειάζονταν να εξοικονομηθούν είναι καταγεγραμμένα στο Πρώτο Μνημόνιο Συνεννόησης.
Η εξοικονόμηση αυτών των ποσών και η εγγύηση προς τους δανειστές-με την λήψη συγκεκριμένων μέτρων-πως θα καταστεί δυνατή η αποπληρωμή, θα ήταν αρκετή. Η μέθοδος, τα μέτρα μπορούσαν να είναι προϊόν μελέτης απο την ελληνική κυβέρνηση και πρότασης προς τους συμβαλλομένους.

Η έκθεση του Ιδρύματος Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών (ΙΟΒΕ) για το τελευταίο τρίμηνο του 2010 (μετά την υπογραφή του Μνημονίου Ι), επισημαίνει οτι ενώ-κατά την εκτίμησή τους-τα μέτρα ήταν αναγκαία, δεν ήταν επαρκή.
‘‘Πρώτον, διότι η συμφωνία δεν καλύπτει μέτρα με σημαντικές δυνητικές ωφέλειες για την ανάπτυξη […] όπως η ανακατανομή των πόρων του Προγράμματος Δημοσίων Επενδύσεων, η αξιοποίηση της κρατικής ακίνητης περιουσίας κ.ά.-προσοχή εδώ: δεν αναφέρει εκποίηση της περιουσίας.
Δεύτερον, διότι δεν ασχολείται με το βέλτιστο αναπτυξιακό πρότυπο, δηλαδή τη δομή της συνολικής ζήτησης και της συνολικής προσφοράς σε μια δεκαετία απο σήμερα, και κυρίως με το πώς θα φθάσουμε σ’ αυτό.
Τρίτον, διότι τα ήδη ληφθέντα σταθεροποιητικά και διαρθρωτικά μέτρα έχουν σημαντικά κενά (π.χ.το ασφαλιστικό) και πρέπει να συμπληρωθούν.
Τέταρτον, διότι δεν έχει εξηγηθεί κατά πόσο το μέγεθος της δημοσιονομικής προσαρμογής είναι επιτεύξιμο, τουλάχιστον με βάση την ελληνική εμπειρία του πρόσφατου παρελθόντος, και αυτό δημιουργεί έλλειμμα εμπιστοσύνης, ανασφάλεια για το αν η προσπάθεια μπορεί να επιτύχει αλλά και κερδοσκοπικές τοποθετήσεις.
Πέμπτον, διότι ακόμα και τα πλέον επαρκή μέτρα χρειάζονται το κατάλληλο όραμα, αποτελεσματική οργάνωση και αποφασισμένη διοίκηση για να εφαρμοστούν και να επιτύχουν.’’
Δεν πρόκειται για προφητεία, αλλά για μελέτη που λαμβάνει υπόψιν την ελληνική πραγματικότητα. Η κυβέρνηση μετέθεσε την ευθύνη λήψης μέτρων στους «κακούς ξένους», οι οποίοι -πιθανόν- καταλήφθηκαν επίσης  εξ απροόπτου αλλά και όπως οποιοσδήποτε δανειστής, δεν είχαν ως πρώτη μέριμνα τις συνέπειες για τον δανειζόμενο.

Επιπλέον, μέτρα που αφορούσαν στην εξυγίανση της ελληνικής οικονομίας δεν δρομολογήθηκαν κι όταν οι δανειστές απαίτησαν εξοικονόμηση πόρων με βάση τους όρους του Μνημονίου, έγινε και πάλι χρήση του «κουμπαρά» των μισθών και των συντάξεων, παρότι οι συγκεκριμένες μειώσεις αποτελούσαν μέρος μόνον των μέτρων που συμφωνήθηκαν και αφορούσαν συγκεκριμένα ποσά.

‘‘−Μείωση του μισθολογίου του δημοσίου τομέα με τη μείωση των δώρων Πάσχα, Χριστουγέννων και επιδόματος αδείας και των επιδομάτων που καταβάλλονται σε δημοσίους υπαλλήλους, με τις καθαρές εξοικονομήσεις να ανέρχονται σε 1.500 εκ. ευρώ για ένα πλήρες έτος (1.100 εκ. ευρώ το 2010)·
−Μείωση των δώρων Πάσχα, Χριστουγέννων και επιδόματος αδείας που καταβάλλονται στους συνταξιούχους, με ταυτόχρονη προστασία αυτών που λαμβάνουν χαμηλότερες συντάξεις, με τις καθαρές εξοικονομήσεις να ανέρχονται σε 1.900 εκ. ευρώ για ένα πλήρες έτος (1.500 εκ. ευρώ το 2010)·’’

Όροι που αφορούν στην μείωση των δαπανών για την δημόσια διοίκηση, επίσης μεταφέρθηκαν σε μισθούς και απολύσεις ενώ παραμένει σκιώδης ή/και αόρατη η μέθοδος για την επίτευξη των όρων που αφορούν:

‘‘−Μείωση της ενδιάμεσης κατανάλωσης της γενικής κυβέρνησης κατά τουλάχιστον 300 εκατομμύρια ευρώ σε σχέση με το 2010, επιπλέον της προβλεπόμενης εξοικονόμησης στο πλαίσια της μεταρρύθμισης της δημόσιας διοίκησης και της αναδιοργάνωσης της τοπικής αυτοδιοίκησης (βλέπε επόμενο μέτρο).
−Η κυβέρνηση ξεκινά την εφαρμογή της νομοθεσίας για τη μεταρρύθμιση της δημόσιας διοίκησης και την αναδιοργάνωση της τοπικής αυτοδιοίκησης με στόχο την μείωση του κόστους κατά τουλάχιστον 1.500 εκατομμύρια ευρώ από το 2011 ως το 2013, από τα οποία τουλάχιστον 500 εκατομμύρια ευρώ μέσα στο 2011.

−Προσωρινές «εισφορές κρίσης» στις πολύ κερδοφόρες επιχειρήσεις, οι οποίες θα αποφέρουν επιπλέον έσοδα ύψους τουλάχιστον 600 εκατομμύρια ευρώ το χρόνο για το 2011, 2012 και 2013.’’

Το τρίπτυχο ‘‘μείωση (λειτουργικού) κόστους-εξυγίανση-παραγωγικότητα/ανάπτυξη’’ κατέστη αδύνατο μετά τις αποφάσεις των ελληνικών κυβερνήσεων. Η μείωση του κόστους μεθοδεύτηκε με τέτοιον τρόπο που έκανε αδύνατη την ανάπτυξη, χωρίς ποτέ να μεσολαβήσει και η απαραίτητη εξυγίανση.
Ποιό οικονομικό μοντέλο ακολουθήθηκε;
Οι δεσμεύσεις που παρήγαγε το πελατειακό κράτος, έφεραν σε αδιέξοδο ακόμα και τους δανειστές, διότι μονομερής συμφωνία δεν γίνεται, ούτε κατάλυση της εθνικής κυριαρχίας.

Στο τέλος της μέρας, η «δημοκρατικά εκλεγμένη» κυβέρνηση της χώρας είναι εκείνη που, αν δεν επιβάλλει, πάντως υπαγορεύει και διαπραγματεύεται τους όρους που εξυπηρετούν την έξοδο απο την οικονομική κρίση προστατεύοντας τους πολίτες της χώρας.

Όπως σημειώνει η έκθεση για το 2010 των ΙΝΕ/ΓΣΕΕ-ΑΔΕΔΥ,

‘‘… η υλοποίηση, στο πλαίσιο του Μνημονίου, μίας τέτοιας πολιτικής,[… μείωση των μισθών και των εισοδημάτων καθώς και με απορρύθμιση των εργασιακών σχέσεων και αποδόμηση του συστήματος κοινωνικής προστασίας, με καταμέτωπη επίθεση όχι μόνο στα εργασιακά και κοινωνικά δικαιώματα αλλά και στους αρμούς των οργανωμένων Ευρωπαϊκών θεσμών, που ως ένα βαθμό εξασφαλίζουν την κοινωνική συνοχή, με αποτέλεσμα τον κοινωνικό κατακερματισμό, την αβεβαιότητα και την συρρίκνωση των προσδοκιών] θα στερηθεί της αντοχής της ελληνικής κοινωνίας, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την διάβρωση της κοινωνικής συνοχής. Παράλληλα, αξίζει να σημειωθεί ότι, η αποτυχία της εφαρμοζόμενης οικονομικής πολιτικής στην Ελλάδα να βελτιώσει το επίπεδο ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας διαμέσου της μείωσης του μοναδιαίου κόστους εργασίας, των ιδιωτικοποιήσεων, της ενίσχυσης της κερδοφορίας του επιχειρηματικού τομέα, της διεύρυνσης της ευελιξίας των εργασιακών σχέσεων, της δημοσιονομικής πειθαρχίας με κύριο μέσο την πραγματική μείωση των κοινωνικών δαπανών και την απορρύθμιση του συστήματος κοινωνικής προστασίας, θα έπρεπε να είχε οδηγήσει τις δημόσιες πολιτικές αλλά και τις εργοδοτικές οργανώσεις που υποστήριξαν αυτή την κατεύθυνση και αυτό το μείγμα της οικονομικής και κοινωνικής πολιτικής, σε αναθεώρηση των απόψεών τους και σε ριζοσπαστική αλλαγή των πολιτικών τους.’’

Απλούστερα: ο μονόδρομος που ακολουθείται -ακόμα- εντείνει την δυσαρέσκεια, αφενός εξαιτίας του άμεσου κόστους στην καθημερινή ζωή των πολιτών και αφετέρου λόγω των μεσο-μακροπρόθεσμων συνεπειών στην κοινωνική δομή. 

Η έκθεση του ΙΟΒΕ για την ελληνική οικονομία του τελευταίου τριμήνου του 2011 (ένα έτος μετά την προαναφερθείσα), αφού κάνει λόγο για ανάγκη εξυγίανσης -και όχι κατάργησης- της κοινωνικής προστασίας,
‘‘… ίση πρόσβαση σε δημόσια αγαθά υψηλής ποιότητας (δημόσια παιδεία, υγεία), δίκαιο φορολογικό σύστημα με την καταπολέμιση της φοροδιαφυγής και ανακατανομή πόρων απο την φοροδιαφυγή…’’,
δίνει έμφαση στην διαρκή αξιολόγηση και επανασχεδιασμό με βάση τα αποτελέσματα.

Συγκεκριμένα καταλήγει:
‘‘Στην ουσία, χρειαζόμαστε ένα νέο κοινωνικό συμβόλαιο: Περισσότερο ανταγωνισμό, ευελιξία και κινητικότητα, αλλά συγχρόνως ένα δικαιότερο και αποτελεσματικότερο κοινωνικό κράτος.’’

Όπως έχει, εύστοχα και έγκαιρα, επισημάνει ο κ. Γιάνης Βαρουφάκης:
‘‘Ο λόγος που η κυβέρνηση πρέπει να διαπραγματευτεί σκληρά, έστω και την ύστατη στιγμή, δεν είναι επειδή οι προτάσεις της τρόικας είναι σκληρές και θα μας πονέσουν. Τον πόνο τον αντέχουμε. Το πρόβλημα είναι ότι η τρόικα μας προτείνει μια «θεραπεία» που, από όσα γνωρίζω, δεν είναι απλώς επίπονη αλλά είναι και χειρότερη από την «ασθένεια» – μια «θεραπεία» που σε ορίζοντα δεκαετίας θα την αναλογιζόμαστε ως το Μέγα Σφάλμα. Κι όχι μόνο εμείς αλλά ολόκληρη η Ευρώπη.Γιατί αυτό; Επειδή η τρόικα τελεί κι εκείνη, όπως κι εμείς, υπό πανικό.’’

Αξίζει να αναφέρουμε την πρόταση των Lee C. Buchheit και G. Mitu Gulati που έχουν δημοσιεύσει στο Social Science Research Network στις 7 Μαϊου 2010 και σύμφωνα με την οποία, εάν θα καθίστατο αδύνατη η πλήρης αποπληρωμή των υποχρεώσεών της, η Ελλάδα μπορούσε να αιτηθεί την αναδιάρθρωση χρέους 300 δις.

Το σύνδρομο του πανικού που οδήγησε σε δέσμευση με όρους που επιβλήθηκαν «άνωθεν» ελλείψει προτάσεων/αντιπροτάσεων απο την Ελλάδα (κυβερνήσεις) και αφού έχουν μεσολαβήσει η αναδιάρθρωση, το δεύτερο μνημόνιο, το PSI και τα πακέτα διάσωσης, είναι προς το συμφέρον της Ελλάδας να μην επαναληφθεί.
Δύο χρόνια μετά, είναι υποχρέωση -πολιτική, κοινωνική, ηθική- της όποιας ελληνικής κυβέρνησης, να έχει διαβάσει, κυριολεκτικά και μεταφορικά, τους όρους και τις προϋποθέσεις, τις ικανές και αναγκαίες συνθήκες για να διαχειριστεί την κρίση και να εξέλθει απο αυτή μαζί με τους πολίτες.

Advertisements

About Elisabeth P

My websites: womaneveryday με σκέψη για όλα-σχεδόν(https://womaneveryday.wordpress.com/), Climate Change-Human Case/Κλιματική Αλλαγή-Ανθρώπινη Υπόθεση (https://climatechangeplanet.wordpress.com/), The World The People ...and the truth (https://theworldthepeople.wordpress.com/)
This entry was posted in Για δεύτερη σκέψη and tagged , , , , , , , . Bookmark the permalink.